تبلیغات
یاد و خاطره شهدا - ایثار وشهادت / نگاهی اجمالی به فرهنگ ایثار و مقاومت در قرآن
 
یاد و خاطره شهدا
گسترش فرهنگ ایثار و شهادت
درباره وبلاگ


زنده نگه داشتن یاد و خاطره شهدا کمتر از شهادت نیست .مقام معظم رهبری(مدظله العالی)

مدیر وبلاگ : جامانده از قافله
مطالب اخیر
مقالات ایثار وشهادت-نگاهی اجمالی به فرهنگ ایثار و مقاومت در قرآن

نگاهی اجمالی به فرهنگ ایثار و مقاومت در قرآن

 ایثار و مقاومت از اصول اولیه ای است كه انبیای الهی بدون بهره مندی از آن هرگز موفق به انجام رسالت خویش نمی شدند. پیامبران با ایستادگی و مقاومت در برابر سنت های غلط و مناسبات نادرست اجتماعی و بذل ایثار و از خودگذشتگی در این راه به اصلاح جامعه پرداخته و بدون به دل راه دادن هرگونه ترس و واهمه ای از سختی ها و مشكلات فراروی، رسالت های سنگین الهی خود را به انجام رسانیدند تا آنجا كه خداوند درباره ایشان می فرماید:
«الذین یبلغون رسالات الله و یخشونه و لایخشون احدا الا الله و كفی بالله حسیبا؛ (1)

(پیامبران) كسانی بودند كه تبلیغ رسالت های الهی می كردند و (تنها) از او می ترسیدند و از هیچ كس جز خدا واهمه نداشتند و همین بس كه خداوند حسابگر (و پاداش دهنده اعمال آنها) است.»

در این مقاله نویسنده كوشیده است. سطوری را به كنكاش پیرامون موضوع ایثار و مقاومت در قرآن اختصاص دهد. مطلب را با هم از نظر می گذرانیم:

ایثار، نشانه مومن

یكی از ویژگی های مهم مومنان راستین برخورداری از روحیه ایثارگری است.(2) امیرمومنان علی(ع) در روایتی ایثار را بهترین كرامت اخلاقی برای انسان ها دانسته است (خیرالمكارم الایثار) و در روایت دیگر از آن با عنوان بالاترین نیكی ها یاد نموده است (الایثار اشرف الاحسان). (3)

در تاریخ اسلام، پس از هجرت پیامبر اكرم(ص) و اصحابش از مكه به مدینه، مردم مدینه كه در اصطلاح تاریخ اسلام به انصار معروف شدند از مهاجران مسلمان استقبال كرده و با جان و مال به حمایت از آنان برخاستند.
پنج سال بعد زمانی كه یهودیان بنی نضیر تسلیم مسلمانان شدند پیامبر اكرم(ص) خطاب به انصار فرمود: «اگر شما مایل باشید اموال و خانه هایتان را با مهاجران تقسیم كنید و دراین غنایم جنگی با آنها شریك شوید و اگر می خواهید اموال و خانه هایتان از آن خودتان باشد ولی از این غنایم چیزی به شما نرسد.» انصار در پاسخ گفتند: هم اموال و خانه هایمان را با آنها تقسیم می كنیم و هم چشمداشتی به غنایم جنگی نداریم. ما، مهاجران را بر خود مقدم می داریم. (4)

این ایثار و فداكاری انصار موجب شد كه آیه 9 سوره حشر در شان و مقام ایشان نازل شود:
... و یوثرون علی انفسهم ولو كان بهم خصاصه...(5)
(انصار، دیگران را) بر خودشان مقدم می دارند اگرچه خود دچار تنگدستی باشند.
در این آیه شریفه انصار به سبب برخورداری از روحیه ایثارگری و ترجیح دادن مهاجران بر خودشان در شرایطی كه خود محتاج و نیازمند بودند؛ به عنوان نمونه ای از مومنان راستین مورد تقدیر قرار گرفته اند.
امام صادق(ع) در ذیل آیه شریفه با اشاره به صفات و ویژگی های مومنان، ایثار را یكی از نشانه های مومن می داند كه خداوند ایشان را به آن وصف نموده است. (6)

وعده الهی به یكتاپرستان پایدار بر حق

در آیه 30 سوره فصلت خداوند متعال به یكتاپرستان پایدار بر توحید بشارت به بهشتی می دهد كه در روز واپسین استقامت ورزان در مسیر حق از نعمت های آن بهره مند خواهند شد. «ان الذین قالو ربنا الله ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائكه الا تخافوا و لاتحزنوا و ابشرو بالجنه التی كنتم توعدون» (7)

كسانی كه گفتند پروردگار ما خداست سپس ایستادگی كردند فرشتگان (هنگام مرگ) بر آنان نازل می شوند (و می گویند) نترسید و غم مخورید و بشارت باد شما را به آن بهشتی كه به شما وعده داده می شد.»
اینكه خداوند متعال توحید را در كنار استقامت و پایداری قرار داد، حاكی از ارزش بالای پایداری و مقاومت در مسیر حق است. (8)
بسیارند كسانی كه دم از توحید و خداپرستی می زنند ولی آن گاه كه پای عمل در میان آید پایداری از خود نشان نمی دهند و استقامت نمی ورزند ایمان واقعی زمانی در انسان ظاهر می شود كه وقتی فرد در برابر طوفان امیال و هوس های نفسانی قرار گرفت و یا منافع و مصالح شخصی اش در معرض خطر افتاد بتواند پا روی امیال نفسانی گذارده و از آزمون الهی سربلند بیرون آید.


علی(ع) در یكی از خطبه های نهج البلاغه پس از تبیین عظمت قرآن و نهی از بدعت گذاری در دین در ذیل آیه فوق، مردم را این گونه پند می دهد:
شما گفتید پروردگار ما الله است اكنون بر سر این سخن پایمردی كنید بر انجام دستورهای كتاب او و در راهی كه فرمان داده و در طریق پرستش شایسته او استقامت به خرج دهید از دایره فرمانش خارج نشوید. در آیین او بدعت مگذارید وهرگز با آن مخالفت نكنید.(9)

در روایت دیگری از پیامبر گرامی اسلام(ص) می خوانیم كه وقتی این آیه را تلاوت نمود فرمود: «گروهی این سخن را گفتند سپس اكثر آنها كافر شدند اما كسی كه این سخن را بگوید و همچنان بر آن تداوم داشته باشد تا مرگش فرا رسد او از كسانی است كه بر آن استقامت كرده است .» (10)
در ارزش استقامت و پایداری در صراط حق همین بس كه طبق بشارت الهی در آیه مورد بحث، فرشتگان بر انسان نازل می شوند و پیام الهی را كه سراسر لطف و رحمت است به او اعلام می دارند.(11)

صبر و استقامت عامل پیروزی

جنگ هایی كه پیامبر اكرم(ص) به همراه اصحاب با ایمانش با مشركان مكه و یا دیگر مخالفان سرسخت اسلام انجام داد نمونه بارزی از صبر و استقامت و ایثار را به نمایش می گذارد. در پایان جنگ احد لشگر مغرور ابوسفیان كه پس از تحمل شكستی سخت در جنگ بدر تا حدودی احساس پیروزی و غرور می كرد به سرعت راه مكه را در پیش گرفت اما دیری نپایید كه مصمم شد مجددا به سوی مدینه بازگردد و كار مسلمانان را یكسره سازد.


این خبر به پیامبر اكرم(ص) رسید. ایشان با تدبیری به جا فورا دستور داد كه لشگر احد و تمام كسانی كه در این جنگ شركت داشته اند ولو مجروحان جنگ باید خود را برای شركت در نبرد دیگری آماده كنند. این فرمان بدون چون و چرا مورد اطاعت مسلمانان و پیروان راستین آن حضرت قرار گرفت. حتی زخمیان جنگ احد نیز به دستور فرمانده خویش گردن نهادند و خود را برای نبرد دیگری مهیا ساختند. این خبر به لشگر قریش رسید مقاومت و ایثار وصف ناشدنی مسلمانان، مشركان مكه را دچار وحشت ساخت و آنان را از بازگشت به مدینه منصرف نمود

. قرآن كریم ضمن اشاره به استقامت و پایداری اصحاب پیامبر(ص) در این واقعه تاریخی آنان را در آیات 172 الی 174 سوره آل عمران این گونه مورد ستایش قرار می دهد:
«آنان كه دعوت خدا و پیامبر را پس از آن همه جراحاتی كه به آنها رسید اجابت كردند (و هنوز زخم های میدان احد التیام نیافته بود به سوی میدان جنگ حركت نمودند) از میان آنها برای كسانی كه نیكی كردند و تقوا پیش گرفتند پاداش بزرگی خواهد بود اینان كسانی بودند كه (بعضی از) مردم به آنها می گفتند: مردم (دشمنان) برای (حمله به) شما اجتماع كرده اند از آنها بترسید اما (آنها به جای ترس) ایمانشان زیادتر شد و گفتند: خدا ما را كافی است و بهترین حامی ماست به همین جهت آنها (از این میدان) به فضل پروردگار بازگشتند در حالی كه هیچ ناراحتی به آنها نرسید و از فرمان خدا پیروی كردند و خداوند دارای فضل و بخشش بزرگی است.» (12)

برخی از مجروحانی كه خود را برای نبرد آماده كردند به قدری وضعشان وخیم بود كه حتی قادر نبودند با پای خود به آن منطقه بروند ولی برای آن كه از دستور پیامبر(ص) سرپیچی نكرده باشند با زحمت زیاد و كمك سایر مسلمانان خود را به منطقه جنگی رساندند.(13)
اگر انسان به هدفش ایمان داشته باشد هرقدر با مشكلات بیشتر روبرو شود نه تنها هراسی به دل راه نمی دهد كه قدرت و استقامتش نیز افزون می گردد و با ایثار و از خودگذشتگی برای رسیدن به هدف مقدسی كه در پیش رو دارد تلاش می كند.

احدی الحسنیین

خداوند متعال در آیه 65 از سوره انفال پس از آن كه از پیامبرش می خواهد مؤمنین را برای جنگ با دشمنان ترغیب كند می فرماید: «یا ایهاالنبی حرض المؤمنین علی القتال ان یكن منكم عشرون صابرون یغلبوا مأتین و ان یكن منكم مئه یغلبوا الفا من الذین كفروا بانهم قوم لایفقهون؛ اگر شما صبور و مقاوم باشید بیست نفر از شما می توانند بر دویست نفر از دشمنان غلبه كنند و صد نفر از شما بر هزار نفر غالب می شوند به خاطر این كه آنان (كفار) مردمی هستند كه نمی فهمند.»(14)
علامه طباطبایی ذیل این آیه شریفه آورده است:
«... سرش این است كه مؤمنان در هر اقدامی كه می كنند اقدامشان ناشی از ایمان به خداست و ایمان به خدا نیرویی است كه هیچ نیروی دیگری معادل آن نبوده و در برابر آن تاب مقاومت نمی آورد... چنین كسی اطمینان و یقین دارد به این كه به هر تقدیر چه كشته شود و چه بكشد برد با اوست زیرا هر دو تقدیر پاداشش بهشت است و او در خود مصداقی برای مرگ به آن معنایی كه كفار معتقدند و آن را نابودی می پندارند نمی بیند.»(15)


یكی از علت های پیروزی رزمندگان اسلام، صبر و استقامت ایشان و اعتقاد به این اصل مسلم بود كه در هر حال پیروزی از آن آنان می باشد و همین عامل سبب گردید كه با وجود تنگناهای شدید تجهیزات و ادوات جنگی، ارتشی را كه تا بن دندان از سوی قدرتها و دشمنان نظام جمهوری اسلامی مسلح گردیده بود به زانو درآورند.
مركز فرهنگ و معارف قرآن

پی نوشت ها:

 

  1. احزاب.39.
    2. اهل لغت ایثار را به مفهوم عطا كردن و دیگری را بر خود ترجیح دادن معنی كرده اند.
    3. غررالحكم، ص 376 و .495
    4. مجمع البیان: ج9، ص.261
    5. تفسیر راهنما، ج.18
    6. بحار، ج67، ص .351
    7. فصلت. .30
    8. مفردات راغب، ماده قوم- صحاح اللغه، ج5، ص.2017
    9. نهج البلاغه، خطبه 176- تفسیر نمونه، ج20، ذیل آیه30 سوره فصلت.
    10. مجمع البیان، ج9، ذیل آیه 30 سوره فصلت.
    11. فصلت .30
    12. تفسیر نور، ج2، آیات 172 الی .174
    13. تفسیر نمونه، ج3، ذیل آیه 172 آل عمران.
    14. انفال. .65
    15. تفسیر المیزان، ج9، ذیل آیه 9 سوره حشر.

منبع : سایت یاد وخاطره شهدا به نقل از پژوهشکده فرهنگ ومعارف قرآن



نوع مطلب : فرهنگ ایثار و شهادت، آیات و روایات و احادیث، مقالات و مطالب فرهنگ ایثار و شهادت، 
برچسب ها : ایثارومقاومت درقرآن، مقالات ایثاروشهادت، مطالب ایثارومقاومت، قرآن وایثاروشهادت، ایثاروشهادت، مقاله قرآن وایثارومقاومت، پوسترشهیدمحمدعلی دولت آبادی،
لینک های مرتبط :
یکشنبه 10 بهمن 1395 04:28 بعد از ظهر
خـتـم ذکـر مـقـدس "اسـتـغـفـرالله ربـی و اتـوب الـیـه" در راستای طرح جنبش زمینه سازی ظهور حضرت- جهت"خودسازی"-

با سلام و صلوات با طرح ختم ذکر مقدس استغفرالله ربی و اتوب الیه در خدمتیم و منتظر حضور سبزتان. و باالله التوفیق
------------

http://photos02.wisgoon.com/media/pin/images/o/2015/5/3/20/1430670155440700.jpg
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی



در این وبلاگ
در كل اینترنت
وصیت شهدا